Mannauður í myndlist –

Grein í tímaritinu Þjóðmál á árinu 2007

Mannauður í myndlist – Nýr starfslaunasjóður

Þessari grein er ætlað að varpa ljósi á Launasjóði myndlistarmanna og setja fram nýjar hugmyndir til úrbóta. Skoða menntun myndlistarmanna og hvað hægt er að gera til að bæta stöðu þeirra gagnvart úthlutunum til myndlistartengdra verkefna. Hugarheimur myndlistarmanna hefur í áranna rás litast mjög af hugmyndum vinstri manna þar sem ekki hefur mátt tengjast markaðinum. Þó hefur á síðustu árum rofað til og sýningarsalir náð betri fótfestu en áður hefur þekktst. Þetta er sérstakt ástand og lofar góðu því margir myndlistarmenn hafa ríkt einstaklingseðli og þurfa að hlúa að ferli sínum og afkomu.

Stöðugt fjölgar myndlistarmönnum og á ári hverju útskrifast úr Listaháskólanum um 25 nemendur og samkeppnin um starfslaun harðnar frá ári til árs. Launasjóður myndlistarmanna hefur til ráðstöfunar 320 mánaðarlaun á ári, en launin eru rétt tæpar 220.000 krónur á mánuði. Alls er því rúmum 70 milljónum varið til Starfslauna listamanna á ári.

Myndlistarmenn eru flestir langmenntaðir, en það að vera langmenntaður tryggir hvorki góða list né há laun, listamenn eru margir langmenntaðir láglaunamenn. Starfsvettvangur myndlistarmanna er að jafnaði akur
einyrkjans sem lætur hvern dag nægja sínar þjáningar með fagurfræðina að vopni. Þrátt fyrir þetta er myndlistarnám afar dýrt. Fyrir nokkrum árum var í Danmörku myndlistarnám eitt kostnaðarsamasta námið, dýrast var að læra að fljúga F16 orrustuþotu.

Þegar þetta er skoðað er eðlilegt að menn spyrji sig: Er þetta kannski ein ástæða af mörgum fyrir því að listaháskólar með tíðarandann að vopni hafa beint nemendum inn í hugmyndalistadeildir? Þær deildir hafa að jafnaði aðra efnis og tímakennd en hin gömlu klassísku fagurgildi. Sennilega er ódýrara að reka skóla þar sem ekki þarf að kaupa inn efni, því efniviðurinn felst í hugmyndinni og verkið er hugmyndin sjálf.

Hægt er að segja að hugmyndalistin sé í senn flótti frá efniskenndinni og útlögðum kostnaði, bæði hjá nemendum og þeim sem sjá um fjármál í listaháskólum. Þetta felur í sér að verðskyn nemanda gagnvart markaði er á fagurfræðilegum tilfinningalegum nótum.

Nauðsynlegt er að verðmæti verka sé rétt og byggt á raunverulegu mati markaðar. Nemandinn hefur ekki aðeins tekið á sig fjárhagslegar skuldbindingar námslánanna, hann hefur einnig tekið hugmyndafræðilegt skuldabréf inn í framtíðina á eigin ábyrgð. Margt á skólaárum mótar nemendur og þá hefst þroskastig sem þróast með listamanninum meðan hann lifir. Frumspretta góðra hugmynda er aldrei ódýr, menn hugsa hátt og forðast málamiðlanir. Þó svo virðist að tengsl gamalla listgilda standi ekki á föstum grunni í Listaháskólanum, er líklegt að nemendur fái innsýn í þann veruleika sem tekur við að námi loknu. Það er mörgum harður skóli og lærdómsríkur að koma úr lisnámi og feta einstigi listarinnar.

Miklu fjármagni er varið í menntun myndlistarmanna og forvitnilegt er að leiða hugan að því hver sé svo framtíðin sem bíður þeirra. Listaháskólinn hér heima tekur þrjú ár og oft bætast við tvö til fimm ár á námslánum. Þegar heim er komið eru tækifæri og viðhorf manna margvísleg og

nýútskrifaðir myndlistarnemar vinna fjölbreytt störf t.d. við kennslu, við leikhús, fjölmiðlavinnu hvers konar eða gerist leiðsögufólk fyrir ferðamenn. Flestir vinna með myndlistinni og halda sig utan við myndlistar kreðsa. Myndlistarmenntun er margræð og slungin og myndlistarmenn eru að öllu jöfnu vel að sér í andans fræðum og fá innsýn og skilning í aðar listgreinar og listasögu.

Mikilvægt er að hafa ferilskrána í lagi. Einn vill taka þátt í hópsýningum, annar vill setja upp einkasýningu, en það vantar eitthvað, jú það er lítil innkoma því myndir selja sig ekki sjálfar. Nútímalist er ekki það söluvænlegasta og það þarf að borga af námslánunum, húsinu, bílunum og kosta menntun barnanna. Því er það þannig hjá mörgum að beðið er eftir auglysingu frá Starfslaunum listamanna á haustin meðan lifað er við þröngann kost frá degi til dags. En sumir eru einfaldlega vel efnaðir og þurfa ekki að hafa áhyggjur af afkomu sinni og geta gert það sem hugur þeirra stendur til. Aðrir eru vel giftir og eiga góða fyrirvinnu.

Einn daginn kemur auglýsingin sem beðið hefur verið eftir og sótt er um starfslaun af mikilli röggsemi og festu. Síðan er beðið í nokkra mánuði, en ár eftir ár er svarið neikvætt og á þessa leið: ,,Úthlutunarnefnd launasjóðs þakkar umsókn yðar úr Launasjóði myndlistarmanna. Nefndin hefur fjallað um umsóknir til sjóðsins en getur því miður ekki orðið við umsókn yðar að þessi sinni”. Þetta er eins og endurtekið viðlag í dægurlagi og eitt er öruggt, þetta ástand á sér djúpar ríkisreknar rætur sem virðast liggja inn í raðir myndlistarmanna og í gegnum hagsmunasamtök þeirra. Það er ekki viðunnandi að hagsmunafélag komist í ríkisrekna einokunnaraðstöðu og tilnefni í úthlutunarnefnd Launasjóðs myndlistarmanna þrjá menn á hverju ári. Þetta hagsmunafélag er í raun einstaklinsfélag.

Launasjóður myndlistarmanna er af þessum sökum úr sér genginn og það þarf að tengja hann við markaðinn. Full ástæða er til þess að Menntamálaráðuneytið stokki upp Starfslaun listamanna með formlegum hætti og taki umboð til tilnefninga í úthlutunarnefnd í Launasjóði myndlistarmanna til baka og stofni nýjan starfslaunasjóð í samstarfi við markaðinn. Það er tímabært að markaðsvæða Launasjóð myndlistarmanna, stækka hann og tengja markaðinum með afgerandi hætti.

Það er eðlilegt að myndlistarmenn vilji skýra stefnu, ef hreyfa á við launasjóði þeirra og ekki við öðru að búast en að varnir og ótti grípi um sig. Þannig hefur það yfirleytt verið þegar ríkisreknar rekstrareiningar hafa verið færar til nútímalegra viðhorfa og til markaðarinns. Svipuð orka og sú sem leystist úr læðingi hjá ríkisbönkunum þegar þeir voru einkavæddir gæti einnig sprungið út þegar starfslaunasjóðir á vegum ríkisins yrðu markaðstengdir og aðlagaðir að nútímalegri markaðshyggju.

Á Íslandi eru margir frambærilegir myndlistarmenn sem geta með fyrirhyggju og markaðsetningu gert það gott hvar sem er í veröldinni. Menntun og grunnur íslenskra myndlistarmanna er góður, en því miður hefur félagshyggja vinstri manna staðið markaðssetningu heima og erlendis fyrir þrifum. Það er eðlilegt að spyrja: ,,Hvernig má koma myndlistarmönnum til aðstoðar og virkja þann mannauð sem í myndlistarmönnum býr?

Myndlistarmenn geta treyst því að markaðsvæðing Launasjóðs myndlistarmanna yrði aðeins til bóta fyrir alla myndlistarmenn og ástæðulaust að láta hræðsluáróður þeirra sem vilja ríghalda í þær stoðir sem enn standa ráða ferðinni. Breyting til nýrra viðhorfa er fyrst og fremst leið til nýrra og bættra fjármögnunarleiða sem leiða til stækkunnar sjóðsins. Markvissari stjórnunar og sanngjarnari úthlutunar til breiðari hóps.

Til að þessar úrbætur geti átt sér stað verður að vera vilji og eining um að stofnaður verði nýr starfslaunasjóður myndlistar með þátttöku oflugra fyrirtækja sem hafa burði til að leggja fjármagn í sjóð sem tryggði byltingu í starfslaunaumhverfi myndlistarmanna. Fyrst af öllu verður að tryggja aukið fjármagn til sjóðsins, það má gera með skattlagningu á orkufrekann iðnað. Það fjármagn rynni til hins nýja sjóðs sem gæti heitið Nýsköpunarsjóður myndlistar og starfaði á landsvísu. Þetta auðlinda fjármagn kæmi frá þjóðinni í sjóðinn sem táknrænt þakklæti til þeirrar orku sem skapandi hugsun listamanna er hjá sjálfstæðri þjóð.

Gott væri að tefla saman fyrirtækjum eins og t.d. … ( hér er rétt að nefna engin nöfn af kurteisi við fyrirtækin sem koma til greina ) og hinu opinbera, Menntamálaráðuneytið og Reykjavíkurborg með Listasafn Íslands og Listasafn Reykjavíkur. Stjórn sjóðsins skipa fulltrúar þeirra fyrirtækja sem eiga aðild að honum auk fulltrúa frá myndlistarmönnum. Fulltrúi frá myndlistarmönnum yrði skipaður frá fagfélögum myndlistarmanna og þeim skipt út með ákveðnu millibili til að tryggja heilbrigð, fjölbreytt og fagleg vinnubrögð. Félög myndlistarmanna sem koma ættu að sjóðnum eru:

1. Félag íslenskra myndlistarmanna (FÍM).
2. Myndhöggvarafélagið í Reykjavík (MHR).
3. Íslensk Grafík (ÍG).
4. Leirlistafélagið.
5. Samband íslenskra myndlistarmanna, (hópur einstaklinga).
6. Textílfélagið.

Auk þjóðarframlags og framlaga frá fyrirtækjum gæti sjóðurinn aflað tekna með listrænu Þjóðarlottói. Hlutverk Nýsköpunarsjóðsins væri að styrkja og efla íslenska menningu og veita fé til myndlistarverkefna, til einstaklinga, til sýningarhópa, til safna, og til sýningarsala.
Rétt til úthlutunar úr Nýsköpunnarsjóði myndlistar ættu allir íslenskir myndlistarmenn sem standast þær kröfur sem verkefni þeirra og aðstæður gefa efni til hverju sinni.

Sjálfsagt væri að virkja Nýsköpunarsjóðinn inn á listasöfn og sýningarsali því borið hefur á skorti á sölum til sýningarhalds. Markaðsvitund myndlistarmanna þarf að rækta í gegnum sýningarsali, því þar er opin gátt til viðskipta. Það er vissulega gott að myndlistarmaður geti verið sjálfum sér nógur í sölu á eigin verkum en það er algjört grundvallaratriði að hafa sýningarsali þar sem hægt er að sýna verk hans. Söfn og sýningarsalir eiga því að hafa aðgang að sjóðnum í verkefni fyrir sína skjólstæðinga. Meðal verkefna Nýsköpunarsjóðs væri einnig að halda utan um Feneyjar biennal þó best væri að eitt sterkt fyrirtæki tæki Feneyjar biennal í fóstur.

Það hafa orðið miklar breytingar í viðskiptaumhverfi á Íslandi og eðlilegt er að myndlistarmenn njóti þess og taki þátt í því frelsi sem í viðskiptum býr. Það er von mín að þeir sem lesa grein þessa íhugi efni hennar og láti sig mannauð myndlistar og starfslaunamál varða því myndlist er hluti af þjóðararfi okkar Íslendinga og á það skilið að vera lyft á örlítið hærra plan.

Hin rauði þráður vinstri manna í listum

Mér finnst rétt að byrja mitt blogg með því að setja hér inn grein eftir mig sem birt var í tímaritinu Þjóðmál fyrir nokkrum misserum því efni greinarinnar á fullt erindi við marga sem vilja fræðast um hvernig tugum milljóna er ráðstafað á hverju ári í skjóli klíkuskapar og sérhagsmunahyggju.

Hinn rauði þráður vinstri manna í listum

Kveikjan að þessum skrifum er tölvupóstur sem reglulega er sendur út í nafni Sambands íslenskra myndlistarmanna sem í daglegu tali er kallað SÍM. Póstur þessi er oft gagnlegur, um eitt og annað sem viðkemur myndlist í víðum skilningi. Ein tegund tölvubréfa sem kemur annað slagið í pósthólfið mitt frá SÍM er þó annars eðlis og getur ekki kallast annað en ómengaður áróður vinstri manna og umhverfisverndarsinna. Í tilefni af þeim tölvupósti er ástæða til að spyrja:
1. Á ríkið að styrkja skrifstofurekstur hagsmunasamtaka sem í bland við raunverulegt hlutverk sitt vinna markvisst gegn ríkisstjórn og landskjörnum fulltrúum sem sitja á Alþingi?

2. Er það hlutverk Sambands íslenskra myndlistarmanna að senda út áróður í sínu nafni frá skrifstofu sinni sem að stórum hluta er rekin fyrir fé frá skattborgurum?

Frá skrifstofu SÍM hafa meðal annars borist kostuleg bréf um fundi um málefni Palestínumanna, mótmæli gegn virkjunum og áskoranir til myndlistarmanna um að taka ekki þátt í samkeppni sem Landsvirkjun stendur fyrir.
Sá sem þetta ritar sat í stjórn Sambands íslenskra myndlistarmanna frá 1997 til ársloka 2002 og var formaður SÍM á árunum 2000–2002. Mér er það enn í fersku minni hve umhverfisverndarsinnar innan sambandsins gengu þá hart fram og íhuguðu að knýja fram lagabreytingar til þess að SÍM gæti beitt sér gegn virkjanaframkvæmdum á hálendinu og fyrir austan.

Nokkuð hefur verið átt við lög SÍM í tuttugu ára sögu þess, en 3. grein þeirra stendur enn óhögguð. Þar segir: ,,Samband íslenskra myndlistarmanna hlutast ekki til um listastefnur, stjórnmálaskoðanir eða trúarbrögð.“ Þriðja greinin er því fyllilega í samræmi við stjórnsýslulög sem kveða á um að ekki megi mismuna borgurum með ómálefnalegum hætti.

Þræðir Sambands íslenskra myndlistarmanna sem hagsmunafélags liggja víða í menningarsamfélaginu. SÍM á fulltrúa í ráðum og nefndum hjá ríki og borg sem fjalla um málefni sem varða hagsmuni myndlistarfólks. Ein af fastanefndunum, sem SÍM tilnefnir fulltrúa í, er úthlutunarnefnd Launasjóðs myndlistarmanna, en SÍM velur alla þrjá fulltrúa Launasjóðsins. Stjórn SÍM ber því ábyrgð á úthlutunarnefnd Launasjóðs myndlistarmanna, þótt úthlutunarnefndin hafi í orði kveðnu frjálsar hendur og heyri undir Stjórn listamannalauna og menntamálaráðuneytið sé æðsta stjórnvald í málaflokknum.

Til úthlutunar úr Launasjóði myndlistarmanna ár hvert eru umtalsverðir fjármunir. Launasjóður myndlistarmanna hefur til ráðstöfunar 320 mánaðarlaun á ári, en launin eru rétt tæpar 220.000 krónur á mánuði. Mjög margir góðir myndlistarmenn hafa fengið starfslaun úr Launasjóði myndlistarmanna sem skipt hafa sköpum um framtíð þeirra sem fagmanna. Afar mikilvægt er að hlúa vel að myndlistarfólki og styrkja starfsumhverfi þeirra. Ljóst er að auka þarf fjármagn til Launasjóðs myndlistarmanna til muna.

Sennilega er nú komið að kaflaskilum eftir 15 ára átakasögu um það fjármagn sem til skiptanna er og þörf er á því að nýjar hugmyndir og aðferðir um úthlutanir líti dagsins ljós. Fyrir þá sem ekki hafa fylgst með úthlutunum og átökum þeim tengdum er fróðlegt að rifja upp undirskriftarplagg sem dagsett er 9. apríl 1997, en undir það skrifaði rúmlega helmingur allra starfandi myndlistarmanna á Íslandi. Í skjalinu segir:
„Af gefnu tilefni hvetjum við undirritaðir myndlistarmenn stjórn SÍM og menntamálaráðuneytið til að beita sér fyrir eflingu Launasjóðs myndlistarmanna og mælumst til þess að neðangreindar reglur verði settar sem starfsreglur úthlutunarnefndar sjóðsins.

Á meðan fjöldi umsækjenda er margfalt meiri en fjöldi þeirra starfslauna sem í boði eru, er nauðsynlegt að reglur gildi um úthlutun sem eiga að tryggja það að starfslaunahópurinn sé fyrir hinn breiða hóp íslenskra myndlistarmanna og að sem flestir þeirra sem þörf hafa og uppfylla skilyrði til að njóta þeirra.
Taka skal tillit til þess hvað umsækjandi hefur áður fengið af starfslaunum.
Viss tími þarf að líða frá lokum síðasta styrktímabils listamannsins þar til hann verður styrkhæfur aftur.

a) Að afloknu 3ja ára styrktímabili þurfa að líða 3 ár.
b) Að afloknu 2ja ára styrktímabili þurfa að líða 2 ár.
c) Að afloknu 1 árs styrktímabili þarf að líða 1 ár.
d) 6 mánaða styrktímabil úthlutist eigi oftar en tvö ár í röð, síðan þarf að líða 1 ár.“

Það er ljóst af þessu skjali að oft hefur verið hart deilt um hvert fjármunir Launasjóðs myndlistarmanna fara og hvers vegna. En óánægja með úthlutanir sjóðsins hefur þó keyrt um þverbak á síðustu árum og misboðið réttlætiskennd margra.

Það eru áreiðanlega fáir opinberir sjóðir sem jafn augljóslega láta sig engu varða hugtök eins og „ómálefnalega mismunun“. Má ganga svo langt að segja að leppar vinstrimanna í stjórn Sambands íslenskra myndlistarmanna hafi á undanförnum árum deilt og drottnað í Launasjóði myndlistarmanna.

Forvitnilegt er að skoða úthlutanir úr Launasjóði myndlistarmanna í ár – og raunar líka síðustu tveggja ára þar á undan – með hliðsjón af áskorunarbréfi listamanna sem sent var frá Sambandi íslenskra myndlistarmanna 31. október 2005 til allra félaga í SÍM. Í áskorunarbréfinu voru myndlistarmenn hvattir til þess að hunsa samkeppni sem Landsvirkjun stendur að við Kárahnjúka og Fljótsdalsvirkjun.

Af þeim 4 sem fengu lengstu starfslaunin í ár, eða 2 ár hver, voru 3 úr áskorendahópnum. Af þeim 4 sem hlutu lengstu starfslaun á árinu 2005 voru 3 sem skrifuðu undir áskorendabréfið í haust. Augljósar vísbendingar um tengingu við áskorendabréfið má einnig finna í úthlutun Launasjóðs myndlistarmanna árið 2004.
Þessar úthlutanir eru staðreyndir og í ljósi þeirra má draga þá ályktun að hópur vinstri manna og umhverfisverndarsinna hafi komið sér upp svikamyllu með hjálp Sambands íslenskra myndlistarmanna til að skipta á milli sín starfslaununum með skipulegum hætti. Þeir myndlistarmenn sem ekki tengjast þessari ráðandi klíku með einhverjum hætti eiga enga von um að fá úthlutað úr Launasjóði myndlistarmanna.

Með dæmum má leiða líkur að því að tilteknum listamönnum sé beinlínis umbunað fyrir staðfasta túlkun á vinstri hugmyndafræði í verkum sínum. Þá virðist þeim listamönnum umbunað skipulega sem tjá vinstri skoðanir með áberandi hætti í fjölmiðlum. Gott dæmi um þetta finnst í úthlutun ársins 2006, þar sem vinstri manni hefur nú verið umbunað með tveggja ára starfslaunum. Jafnframt því að vera starfslaunaþegi er sá stjórnmálamaður og situr öðru hverju á Alþingi fyrir vinstri græna. Þeir sem tjá opinberlega skoðanir sem teljast til hægri í stjórnmálum eiga hins vegar ekki upp á pallborðið.

Samband íslenskra myndlistarmanna fer með umboð til að velja fólk í úthlutunarnefnd Launasjóðs myndlistarmanna og er skylt að velja fólk í úthlutunarnefnd sem hafið er yfir allan grun um pólitísk tengsl og klíkuskap. Listamannalaun skyldi ætíð veita fyrir verk í þágu listarinnar en ekki eftir stjórnmálaskoðunum eða vinatengslum.

Réttast væri að menntamálaráðuneytið tæki Samband íslenskra myndlistarmanna til rækilegrar skoðunar í ljósi hagsmunatengsla vinstri manna og tilburða þeirra til að ráðstafa opinberu fé og mismuna einstaklingum með ómálefnalegum hætti. En í ráðuneytinu er ástandið því miður þannig að enginn þorir eða virðist hafa vald til að taka á hagsmunasamtökum sem stunda ómálefnalega mismunun, nema ráðherra sem vill þó sennilega ekki rugga bátnum.

Rangsleitni af því tagi sem viðgengist hefur við úthlutun úr Launasjóði myndlistarmanna á undanförnum árum er hins vegar ólíðandi og ljóst að utanaðkomandi aðili þarf að skerast í leikinn. Fólk gefst eðlilega upp á því að taka þátt í leik þar sem ekki er farið að leikreglum og dómarinn dæmir stöðugt öðru liðinu í hag.
Skyldi vera eitthvert samband milli þess að á fimmta tug færri umsóknir bárust til Launasjóðs myndlistarmanna í ár en í fyrra? Sennilegt er að margur myndlistarmaðurinn hafi einfaldlega hugsað með sér: ,,Það þýðir ekkert að sækja um!“

Árið 2005 jós úthlutunarnefnd Launasjóðsins nefnilega svo hressilega í stjórnarmenn SÍM og fólk tengt stjórninni að upp úr sauð. Mun SÍM þá hafa fengið tiltal frá menntamálaráðuneytinu og í framhaldinu lofað bót og betrun, en þó virðist SÍM ekki hafa látið sér það að kenningu verða.

Það gengur ekki lengur að Samband íslenskra myndlistarmanna sigli undir fölsku sambandsflaggi. SÍM starfar ekki sem samband ólíkra aðildarfélaga heldur sem einstaklingsfélag sem hefur sölsað undir sig umbjóðendavald yfir fjármunum frá ríki og borg.
Það fjármagn sem fer til Launasjóðs myndlistarmanna ætti að vera til skiptanna á milli myndlistarmanna í öllum aðildarfélögum SÍM. Fyrir þá sem ekki vita er Samband íslenskra myndlistarmanna samsett úr eftirtöldum sex félögum:

1. Félagi íslenskra myndlistarmanna (FÍM).
2. Myndhöggvarafélaginu í Reykjavík (MHR).
3. Íslenskri Grafík (ÍG).
4. Leirlistafélaginu.
5. Textílfélaginu.
6. Hópi einstaklinga.

Það er sannfæring mín að flestir félagar í Sambandi íslenskra myndlistarmanna, hvaða aðildarfélagi SÍM þeir svo sem tilheyra, eigi rétt á að fá starfslaun án tillits til pólitískra skoðana eða klíkubandalaga. Til að svo megi verða þarf að verða gjörbreyting á vinnubrögðum sjóðsins og þar með tilnefningu manna í úthlutunarnefnd Launasjóðs myndlistarmanna.
Umsóknir myndlistarmanna verða að vera metnar á öðrum forsendum en þeim hvort þeir eru vinstri menn og/eða umhverfisverndarsinnar. Hin faglega gríma sem sett er upp til að ekki sjáist hið rétta andlit ómálefnalegrar mismununar skýlir ekki lengur dapurlegri ásjónu leppsins. Úthlutanir síðustu ára hafa afhelgað vettvanginn.

Skipta ætti Launasjóði myndlistarmanna upp milli starfsgreina innan myndlistarinnar, þ.e.a.s. til félaganna sex sem mynda og stofnuðu SÍM fyrir 20 árum. Með því væri stórlega dregið úr hættunni á að einstaklingar og jafnvel heilu kynslóðirnar yrði sniðgengnar vegna skoðana sinna og ráðandi tískuhugmynda. Myndhöggvarar fengju sitt, grafíkerar sitt, málarar sitt og nýlistin sitt. Sjálfsagt er að úthlutanir endurspegli það þróttmikla starf sem myndlistarmenn vinna og eðlilegt er að meiri breidd sé í úthlutunum. Tryggja þarf aðildarfélögum fulltrúa í úthlutunarnefnd Launasjóðs myndlistarmanna. Með reglugerðarbreytingu mætti tryggja að breiðari skipting starfslauna næði fram að ganga.

Starfslaun til myndlistarmanna má útfæra á ýmsa vegu. Meðal annars mætti koma á fót sérstökum sjóði til styrktar sýningarhópum og félögum. Slíkur sjóður gæti til dæmis úthlutað starfslaunum til myndlistarmanna sem vinna á verkstæði Íslenskrar grafíkur. Vel mætti líka hugsa sér að myndlistarmenn fengju starfslaun til að vinna myndir fyrir sýningar á vegum Grafíksafns Íslands. Þá hefðu allir hópar sem reka gallerí aðgang að sjóðnum. Athugandi væri hvort slíkur sjóður gæti ekki starfað í tengslum við Listasafn Íslands, Listasafn Reykjavíkur og Listasafn Akureyrar. Sjóðurinn gæti einnig verið mikil vítamínsprauta fyrir listsköpun á landsbyggðinni. Það er sjálfsagt að hugsa myndlistarheiminn út frá landinu öllu á traustum grunni og þegar okkur tekst það mun okkur verða ágengt á erlendum vettvangi.

Það er sannarlega umhugsunarefni hvernig miðstjórnarvaldinu er nú beitt af hálfu stjórnar SÍM. Félögin sem mynda SÍM eru valdalaus með öllu innan sambandsins, en sambandið sækir þó áhrif og völd til þeirra. SÍM hefur barist gegn frelsi aðildarfélaga sinna á opinberum vettvangi og með því tekið afstöðu gegn frelsi einstakra aðildarfélaga sinna til að sækja rétt sinn með milliliðalausum hætti.

SÍM hefur einnig gert sig sekt um - með stuðningi frá Reykjavíkurborg að þvinga myndlistarmenn til að vera í Sambandi íslenskra myndlistarmanna með því að gera aðild að skyldu fyrir úthlutun úr Muggi, sjóði sem Reykjavíkurborg hefur að mestu fjármagnað fyrir myndlistarmenn. Þetta þýðir í raun að ekki er lengur félagafrelsi ríkjandi, svo mikið er ofríki vinstri manna á vettvangi myndlistarinnar. Mörg fleiri orð mætti hafa um óeðlilega starfshætti SÍM en það bíður betri tíma. Hér skal aðeins nefnt að á síðustu árum hefur SÍM verið í fríu húsnæði á vegum borgarinnar á meðan Íslensk grafík hefur borgað milljónir í húsaleigu til borgarinnar, auk rafmagns og hita. SÍM tútnar út eins og belgur en aðildarfélögin njóta ekki þeirra milljóna sem þangað renna. Augljóst er að ekki er hægt að halda uppi samkeppni við hagsmunasamtök sem eru tryggð af ríki og borg í bak og fyrir. Þetta nær út fyrir landsteinana vegna hagsmunagæslu í stjórnum og nefndum sem hafa með samskipti myndlistarmanna að gera við myndlistartengdar stofnanir í útlöndum.

Það er mikil ábyrgð sem fylgir því að ákveða í hvaða efni og með hvaða hugmyndir myndlistarmenn vinna. Slíkar ákvarðanir geta ekki verið einkamál fámenns hóps.
Í myndlist sem öðru er nauðsynlegt að tryggja frelsi einstaklingsins til athafna og koma í veg fyrir óeðlilega mismunun við aðgang hans að því opinbera fjármagni sem til skiptanna er af skattfé landsmanna til listsköpunar.